#131 Kennis Infuus - Histamine Intolerantie, wat er achter schuil gaat.
Een leven lang op een laag histamine dieet, is geen leven. Dit artikel helpt je naar de kern.
Histamine intolerantie, je hoort er steeds meer over. Niet altijd terecht, maar dat komt omdat er veel overlap in klachten is met andere gezondheidsproblemen. Bovendien zijn deze klachten vooral ook weer een reden om naar een dieper gelegen oorzaak te kijken, want histamineproblemen ontstaan niet zomaar. Ook gun ik het niemand om de rest van zijn leven een histamine-arm dieet te moeten volgen, want op die manier blijft er weinig eetbaars over. Laten we in dit Kennis Infuus dus snel gaan kijken naar wat histamine is, waar intolerantie werkelijk vandaan kan komen en wat je daaraan kunt doen.
Of je jezelf nu het label histamine intolerant hebt opgeplakt of niet, de volgende veel voorkomende klachten herken je ongetwijfeld. Je hebt namelijk vast wel een keer meegemaakt dat je na een bourgondisch etentje, met een rood wijntje en een kaasplankje zo moe werd dat je je best moest doen om je ogen open te houden. Of misschien heb je na een blik sardientjes, een hapje kimchi of een maaltijd met restjes van de vorige dag weleens het gevoel gehad dat het “gewoon niet lekker viel” of je misschien zelfs moeilijk in slaap kwam en je je hart in je keel voelde bonken.
Zodra je begrijpt hoeveel verschillende functies het stofje histamine heeft binnen je lichaam, begrijp je ook waarom histamine intolerantie zoveel verschillende klachten kan geven. Daarom gaan we eerst uitdiepen wat histamine allemaal doet en waar de histaminereceptoren allemaal zitten, zodat je voor jezelf beter kunt inschatten of je klachten daadwerkelijk histamine-gedreven kunnen zijn.
Wat is histamine eigenlijk?
Histamine is een signaalmolecuul en neurotransmitter dat je lichaam zelf aanmaakt en dat ook vanuit voeding binnenkomt. Het wordt vooral opgeslagen in mestcellen en basofielen, de bekende “explosieve” immuuncellen die we ook al tegenkwamen bij hooikoorts. Zodra deze cellen worden getriggerd, spuiten ze hun voorraad histamine (en andere ontstekingsstoffen) naar buiten.
Waar het bij hooikoorts vooral gaat om een histaminereactie op een specifiek allergeen zoals graspollen, zorgt histamine bij intolerantie vaak voor een veel breder spectrum aan klachten op basis van verschillende histaminefuncties. Het lichaam gebruikt het namelijk voor tientallen verschillende taken, via vier verschillende receptoren (H1 tot en met H4) die overal in je lichaam verspreid liggen. En dat is precies waarom de klachten bij histamine intolerantie zo uiteenlopend en verwarrend kunnen zijn.
Laten we een rondje door je lichaam maken langs de belangrijkste systemen waar histamine een rol speelt.
Je brein. Histamine is een neurotransmitter die je alertheid, waakzaamheid en concentratie moduleert. Te veel histaminesignalering kan zich uiten als hoofdpijn, migraine, prikkelbaarheid of juist een soort onrustig gevoel van continu “aan” staan waardoor inslapen lastig wordt. Te weinig maakt je juist suf, vandaar dat de meeste antihistaminica (zoals hooikoorts medicatie) ook slaperigheid als bijwerking hebben.
Je maag en darmen. In je maag stimuleert histamine via de H2-receptor de aanmaak van maagzuur. Een teveel kan zorgen voor een opgeblazen gevoel, brandend maagzuur, buikpijn, diarree of juist obstipatie. Niet toevallig zijn dit ook de meest gerapporteerde klachten bij mensen die zichzelf histamine intolerant noemen.
Je longen en luchtwegen. Histamine zorgt voor samentrekking van het gladde spierweefsel rondom je luchtwegen en verhoogt de slijmproductie. Daarom voel je bij een overmaat aan histamine soms kortademigheid, een verstopt gevoel op de borst of een hoestprikkel (ook herkenbaar voor mensen met allergie of astma).
Je neusslijmvlies. Hetzelfde principe geldt voor je neus: verwijding van bloedvaten en verhoogde slijmproductie geven je de bekende loopneus, verstopte neus of niesbuien die je ook bij hooikoorts ziet.
Je hart en bloedvaten. Histamine zorgt voor vasodilatatie (verwijding van bloedvaten) en kan de hartslag beïnvloeden. Dit verklaart klachten als hartkloppingen, een plotselinge bloeddrukdaling, duizeligheid of een blozend/opgezwollen gevoel in je gezicht na het eten.
Je huid. Ten slotte is de huid een plek waar je histamine-overschot direct zichtbaar wordt: jeuk, netelroos (urticaria), roodheid (flushing) of eczeem-achtige opvlammingen.
Je ziet het al: vrijwel elk orgaansysteem staat ergens in verbinding met histamine. Dat maakt het enerzijds logisch dat zoveel uiteenlopende klachten aan histamine gelinkt kunnen worden, maar het maakt het ook lastig om met zekerheid te zeggen “dit is histamine” zonder verder onderzoek. Vandaar dat we eerst moeten begrijpen hoe je lichaam normaal met histamine omgaat, voordat we kunnen bepalen waar het misgaat.
Hoe breekt je lichaam histamine normaal af?
Bij een goed functionerend systeem is histamine geen probleem. Je lichaam heeft namelijk twee belangrijke afbraaksystemen tot zijn beschikking, die ieder hun eigen werkterrein hebben.
De eerste, en voor histamine intolerantie de belangrijkste, is het enzym diamine oxidase (DAO). DAO wordt voornamelijk geproduceerd door de cellen die de wand van je dunne darm bekleden en is verantwoordelijk voor de afbraak van histamine dat via je voeding binnenkomt (extracellulair histamine, dus buiten je cellen). Zie DAO als de portier die aan de deur van je darm staat en overtollig histamine uit je voeding onschadelijk maakt voordat het de kans krijgt om je bloedbaan te bereiken.
De tweede route loopt via het enzym histamine-N-methyltransferase (HNMT). Dit enzym werkt intracellulair, dus binnenin je cellen, en is vooral verantwoordelijk voor de afbraak van histamine dat je lichaam zelf aanmaakt, onder andere in je hersenen en luchtwegen.
Zolang deze twee systemen op volle capaciteit draaien, kun je prima tegen een stootje. Eet je een keer een oud stuk kaas of een glaasje rode wijn, dan ruimt je lichaam het overschot gewoon netjes op zonder dat je er iets van merkt. Histamine intolerantie ontstaat pas wanneer de balans tussen aanbod (hoeveel histamine er binnenkomt of wordt aangemaakt) en afbraakcapaciteit (hoeveel DAO en HNMT je tot je beschikking hebt) uit evenwicht raakt. Zodra dat gebeurt, kan histamine je darmbarrière passeren, in de bloedsomloop terechtkomen en overal in je lichaam de klachten veroorzaken die we hierboven besproken hebben.
De belangrijkste vraag is dus: waardoor raakt deze balans verstoord? En dat brengt ons bij de kern van dit infuus.
Waar kan histamine intolerantie vandaan komen?
Hier wordt het interessant, want histamine intolerantie is zelden een op zichzelf staand probleem. Het is bijna altijd een symptoom van iets dat dieper ligt. Laten we de belangrijkste onderliggende oorzaken langslopen.
Verminderde enzymactiviteit
Het meest voor de hand liggende probleem is simpelweg te weinig DAO of HNMT. Hier kan erfelijkheid een rol spelen: er bestaan varianten in het gen dat voor DAO codeert (AOC1) die de enzymactiviteit van huis uit lager maken. Heb je deze aanleg, dan begin je simpelweg met een kleinere marge voordat klachten ontstaan. Maar het is uiteraard geen oorzaak opzichzelf.
Daarnaast spelen cofactoren een rol. DAO en HNMT hebben, net als vrijwel ieder enzym in je lichaam, bepaalde bouwstenen nodig om goed te functioneren. Denk aan vitamine B6, koper en vitamine C. Een tekort aan deze cofactoren, vaak weer een gevolg van een minder optimale voeding of slechte opname in de darm, remt de afbraakcapaciteit verder af.
Je darmen als bottleneck
Omdat DAO grotendeels in de dunne darm wordt aangemaakt, is de gezondheid van je darmslijmvlies rechtstreeks verbonden met je histaminetolerantie. Beschadiging van de darmwand, bijvoorbeeld door coeliakie, chronische darmontstekingen, langdurig NSAID-gebruik (pijnstillers) of gewoon een langdurig ontstoken en “lekkende” darm, vermindert de DAO-productie direct aan de bron. De darmonderzoeken die ik de afgelopen jaren voor ogen heb gehad waarop geen sprake was van darmlekkage, die zijn op een hand te tellen. Maar dit is niet het enige darm-gerelateerde probleem.
Bovenop dat probleem komt dysbiose: een verstoorde verhouding van bacteriën in je darmen. Sommige bacteriestammen, waaronder bepaalde Enterobacteriaceae, Staphylococcus- en Clostridium-soorten, produceren zelf histamine als bijproduct van hun stofwisseling. Overgroei van deze soorten verhoogt dus letterlijk de histaminebelasting van binnenuit, nog voordat je iets hebt gegeten. Ook candida-overgroei wordt vaak in één adem genoemd met histaminegerelateerde klachten, omdat schimmelovergroei bijdraagt aan lokale ontsteking en een verstoorde darmbarrière.
Dan is er ook nog leaky gut (verhoogde darmpermeabiliteit). Dit is waarom leaky gut zo’n probleem is bij histamine intolerantie en waarom je het niet oplost met enkel dieetveranderingen of supplementen: een lekkende darmwand zorgt niet alleen voor minder DAO-productie, maar laat ook makkelijker bacteriële bijproducten en histamine zelf door naar je bloedbaan. Je darm is dus tegelijk fabriek, filter en poortwachter van je histaminehuishouding, en als daar iets misgaat voel je dat door je hele lichaam heen.
Mast Cell Activation Syndrome (MCAS)
Een verhaal over histamine is niet compleet zonder het te hebben over MCAS. Bij MCAS degranuleren (immuunreactie met explosie aan histamine) je mestcellen te makkelijk en te vaak, zonder dat er sprake is van een klassieke allergische trigger. Ze lozen daarbij niet alleen histamine, maar ook een heel arsenaal aan andere ontstekingsstoffen zoals prostaglandines en leukotriënen.
Het verschil met “pure” histamine intolerantie is dat de triggers bij MCAS veel breder zijn dan alleen voeding: stress, hitte, kou, geuren, elektromagnetische frequenties (!), inspanning en hormonale schommelingen kunnen allemaal een reactie uitlokken. In de praktijk overlappen deze twee problemen elkaar vaak. Overactieve, hypergevoelige mestcellen zorgen voor een grotere histaminelast, die op zijn beurt de afbraakcapaciteit van DAO en HNMT overbelast. Het is dan lastig te zeggen wat oorzaak en wat gevolg is (MCAS wordt een onderwerp voor een ander Kennis Infuus, want het kan enorm complex zijn).
Laaggradige ontsteking en de rol van leptine
We hebben het bij vorige Kennis Infusen al vaker gehad over de rol van laaggradige ontsteking als aanjager van bijna ieder chronisch gezondheidsprobleem, en histamine intolerantie is daar geen uitzondering op. Chronische ontsteking is een opruimingsproces waar geen einde aan komt. Hierbij is er een constante productie van signaalstoffen van het immuunsysteem, die vele andere vitale systemen in hun greep houden. Op den duur beschadigt het darmweefsel, houdt het mestcellen op scherp en put het de cofactoren uit die je enzymen nodig hebben om histamine af te breken.
Een belangrijke, vaak onderbelichte speler hierin is leptine. Bij leptineresistentie krijgen je immuuncellen (die ook leptinereceptoren bevatten) continu het verkeerde signaal om te groeien en actiever te worden. Dat maakt je immuunsysteem als geheel gevoeliger voor “explosies”, inclusief de degranulatie van mestcellen (dus allergische reacties, darmontsteking, opvlamming van eczeem, maar ook histamine intolerantie). Werk je dus aan het verbeteren van je leptinegevoeligheid, dan werk je indirect ook aan een stabieler mestcelsysteem en dus minder histamineklachten.
De biologische klok en het immuunsysteem
Ook je bioritme speelt een grotere rol dan je zou verwachten. Je immuunsysteem, inclusief de timing van mestcelactiviteit en de aanmaak van afbraakenzymen, volgt een dagelijks ritme dat wordt aangestuurd door je biologische klok. Verstoor je dit ritme structureel, bijvoorbeeld door onregelmatige slaap, te veel kunstlicht in de avond of te weinig daglicht overdag, dan verlies je precisie in deze timing. Het gevolg is een immuunsysteem dat minder goed onderscheid maakt tussen “normale” prikkels en daadwerkelijke bedreigingen, wat de kans op overreacties zoals mestceldegranulatie vergroot.
Tip: UV helpt histamine afbreken en vitamine d helpt je immuunsysteem histamine vrijlating reguleren.
Het histamine-arme dieet: symptoombestrijding, geen oplossing
Veel mensen die met deze klachten worstelen, komen via internet of een diëtist uit bij een histamine-arm dieet. Dit kan zeker verlichting geven, maar ik wil je vooraf één ding heel duidelijk meegeven: een histamine-arm dieet lost de onderliggende oorzaak niet op. Het vermindert enkel de belasting, waardoor je klachten minder tot expressie komen. Blijf je echter de rest van je leven alles vermijden zonder aan de wortel van het probleem te werken (je darmen, je bioritme, je ontstekingsniveau, je mestcelstabiliteit), dan kan ik je niet garanderen dat je ooit zonder dit enorm beperkte dieet zult kunnen.
Toch is het goed om te weten welke voedingsmiddelen doorgaans het meeste histamine bevatten of de vrijgave ervan stimuleren, zodat je voor jezelf tijd kunt “kopen” om met de onderliggende problematiek aan de slag te gaan:
Gefermenteerde en gerijpte producten: oude kaas, zuurkool, kimchi, miso, sojasaus, kombucha.
Gerookte, gedroogde en houdbare vis en vlees: gerookte zalm, haring, salami, worst.
Restjes en langer bewaarde bereide gerechten: histamine stapelt zich op naarmate voeding langer buiten de vriezer bewaard wordt.
Bepaalde groenten: tomaat, spinazie, aubergine en avocado.
Citrusfruit, aardbeien en bepaalde noten (zoals walnoten en cashewnoten), die vooral histaminevrijgave uit je eigen mestcellen kunnen stimuleren.
Chocolade en cacaoproducten.
Bepaalde kruiden en specerijen: kaneel, kruidnagel, nootmuskaat en chilipoeder staan bekend als histamine-triggers.
Bonen en peulvruchten: met name sojabonen, kikkererwten en pinda’s worden vaak genoemd als histaminerijk of histaminevrijgevend.
En dan is er nog één categorie die ik apart wil benoemen: alcohol. Alcohol is bij histamineklachten een regelrechte no-go. Het bevat zelf vaak histamine (denk aan rode wijn en bier), maar remt bovenop dat probleem ook nog eens de activiteit van je DAO-enzym. Je krijgt dus letterlijk meer histamine binnen terwijl je afbraakvermogen tegelijkertijd wordt afgeremd. Geen wonder dat zoveel mensen na een glaasje wijn opeens hoofdpijn, een blozend gezicht of hartkloppingen krijgen.
Ook is het goed om te weten dat bepaalde medicijnen histamineproblemen kunnen verergeren. Denk aan sommige pijnstillers (NSAID’s), hoestmiddelen, bepaalde antidepressiva, maagzuurremmers en spierverslappers. Deze middelen kunnen ofwel zelf histamine vrijmaken, ofwel de afbraak via DAO remmen. Gebruik je structureel medicatie en herken je klachten die op histamine intolerantie lijken, dan is het zeker de moeite waard om (in overleg met je arts) te kijken of hier een link ligt.
Ondersteuning via voeding en supplementen
Naast het tijdelijk verlagen van je histamine-inname, zijn er een aantal voedingsmiddelen en supplementen die kunnen helpen om je systeem wat lucht te geven terwijl je aan de onderliggende oorzaak werkt.
DAO-supplementen, vaak gewonnen uit nier (varkensnier-extract), kunnen vlak voor een maaltijd worden ingenomen om extra afbraakcapaciteit te bieden op het moment dat je een histaminerijkere maaltijd verwacht. Zie het als een tijdelijke extra portier aan de deur, geen permanente oplossing voor een structureel probleem. Zelf raden we hiervoor de niercapsules van Modern Native (kortingscode LARS10).
Quercetine, een flavonoïde die je ook al kende uit mijn Kennis Infuus over hooikoorts, lijkt mestcellen te stabiliseren en histaminevrijgave te remmen. Vaak wordt het gecombineerd met vitamine C, dat naast antioxidant ook cofactor is voor DAO, en met bromelaïne, een enzym uit ananas met een vergelijkbaar stabiliserend effect op mestcellen.
Verder zien we bij sommige mensen verbetering door gerichte probiotica, met name bepaalde lactobacillus- en bifidobacteriumstammen die géén histamine produceren (let hierbij goed op, want niet elke probioticastam is hier geschikt voor). Ook spirulina en brandnetel worden vaak genoemd vanwege hun ontstekingsremmende en histamineverlagende eigenschappen, al hoor ik hierover, net als bij hooikoorts, gemengde ervaringen.
Maar de belangrijkste boodschap blijft: achterhaal de bron van je histamine probleem.
Heb je darmklachten of twijfel je? Doe een darmonderzoek, of neem 8 - 12 weken om gericht aan je darmgezondheid te werken.
Ben je leptineresistent? Dan is het hoog tijd om hieraan te gaan werken. Op N1 Project kun je simpelweg ons Overgewicht Protocol volgen (wat ook dieper ingaat op Leptine ongevoeligheid).
Heb je een vermoeden van MCAS of weet je niet waar je histamine problemen vandaan komen? Ga dan nog eens dieper graven!
Mocht je hier persoonlijke hulp bij nodig hebben, plan dan even een intake gesprek bij ons. Dan kunnen we je situatie nauwkeuriger bekijken om te laten weten wat er allemaal mogelijk is.
Tot slot
Histamine intolerantie is dus geen op zichzelf staand probleem, maar vrijwel altijd het topje van een ijsberg. Een verstoorde darm, een overactief mestcelsysteem, een ontregeld bioritme of chronische laaggradige ontsteking liggen er bijna altijd aan ten grondslag. Een histamine-arm dieet en gerichte supplementen kunnen je op korte termijn flink helpen, maar zie ze als steunwielen, niet als eindbestemming.
Ga dus op zoek naar de bron van jouw histamineprobleem in plaats van voor altijd om oude kaas, rode wijn en tomaten heen te blijven lopen. Je lichaam is bijna altijd in staat om weer als vanouds te functioneren, als je het aan de juiste omgeving blootstelt.
Tot zover dit Kennis Infuus. Bedankt voor je aandacht en tot de volgende!
Lars
Nieuw: Full Spectrum Bulbs van Loptimize
Het is zover! Onze Nederlandse partner in verlichting heeft eindelijk lampen met full spectrum daglicht, amber/warm kleurig licht én 100% rood licht (3 in 1 dus). Uiteraard flickervrij. Dat maakt dit het lampje wat je van ‘s ochtendsvroeg tot s’ avondslaat kunt gebruiken om je kamers te verlichten. Je kunt deze nu bestellen met code N1PROJECT voor korting.
De Nieuwe N = 1 Podcast
Leider worden in de zorg als Kwantum Health Therapeut?
22 Augustus houden Thomas van Doorn (Your Health Concept) en ik een gratis open dag voor onze opleiding tot Kwantum Health Therapeut. Wil je vrijblijvend komen kijken of de opleiding bij je past, meld je dan aan via deze link.
Ben je momenteel geen therapeut maar wil je je wel verdiepen in kwantum biologie? Meld je dan aan voor onze online N1 University via N1project.nl
PS: Heb je andere klachten en wil je meer informatie over onze 1:1 trajecten voor een gerichte en intensieve aanpak? Plan dan een vrijblijvende intake met ons zodat we je een prognose kunnen geven van je behandelopties en bloed- + eventueel ontlastingsonderzoek kunnen gaan doen. Met een goed plan én consistente inzet is er zoveel meer mogelijk dan je denkt.
PPS: Wil je samen in een community van like-minded health fanaten grote stappen maken met je klachten of gezondheidsdoelen? Sluit je dan vandaag nog aan bij N1 Project, om toegang te krijgen tot de meest uitgebreide University rondom kwantum health en gezondheidsoptimalisatie, online- en offline events en support van experts en lotgenoten, zodat je niets meer hoeft “uit te leggen” maar in een rechte lijn voorwaarts kan gaan bewegen. Meer informatie en aanmelden via N1 Project.
Podcasts:
N = 1 Podcast - Verkort je Health-curve met onze waardevolste inzichten
N1 High-Performance-Reeks - Deep-dive in Gezondheid Optimalisatie met Mike de Boer
Persoonlijke Podcastoptredens - Een lijst van alle podcasts waarin ik verschenen ben.
Aanbevolen door mij:
Naast de elementen van de natuur maak ik gebruik van de volgende bescheiden selectie van hulpmiddelen en tools:
MORNINGSTARSSLEEPS - Op maat gemaakte matrassen voor natuurlijke slaaphouding.
GRUTTO - Mijn favoriete lokale Vlees en Vispakketten
CHROMA LIGHT- Beste UV/Vitamine D Licht Therapie Device (15% korting met code N1PROJECT)
EARTHRUNNERS - Aardende Schoenen en Slippers
DAYLICHT COMPUTER - Kindvriendelijke, zonlicht tablet zonder blauw licht
NOORDCODE - Hoogwaardige Voedingsupplementen (korting met code N1PROJECT)
LOPTIMIZE - Circa Bulb, Flickervrije Lamp met Dieprood Avondlicht (korting met code N1PROJECT)
BIONAUT - Blue Light Blockers en Anti-Blauw Licht Brillen (10% korting met code N1PROJECT)
Samenwerken
In 24 weken van je klachten af
Jaaropleiding Kwantum Biologisch Therapeut
Boek me als spreker
Plan een Educatief Consult met me: mail naar info@zonnemens.nl voor de mogelijkheden
Verspreid het Kennis Infuus!
Via onderstaande button kan je dit bericht delen en je vrienden, familie en kennissen laten abonneren op het Infuus. Mijn dank is eeuwig 🙏🏼