#143 Kennis Infuus - Najaar? Zo Ontvlam je jouw Interne Zon!
Voel je ook goed in de winter door deze 4 knoppen om te zetten.
Je lichaam werkt in de winter radicaal anders dan in de zomer. In dit Kennis Infuus laat ik je zien wat er hoort te veranderen, hoe je dit verandert om als modern mens in Nederland (optimaal) gezond te blijven.
Als je 10 mensen vraagt welk seizoen hun favoriet is, dan zullen er 9 “de zomer” antwoorden. Heb je er eigenlijk ooit bij stilgestaan waarom dat het geval is?
Uiteraard vinden we de temperatuur lekker, genieten we van het zonnetje en maken we graag gebruik van de lange dagen. Maar wat ligt er nou echt ten grondslag aan het feit dat we al deze dingen zo waarderen?
We houden van de overvloed die de zomer brengt. Je krijgt een overvloed aan tijd, omdat de dagen lang zijn. Je krijgt een overvloed aan licht, omdat de zon hoog en krachtig aan de hemel staat. En je krijgt een overvloed aan energie, in de vorm van warmte en voeding.
Als je beseft dat leven draait om adaptatie aan je omgeving en het overwinnen van stressoren, dan begrijp je dat de zomer simpelweg het makkelijkste en meest comfortabele seizoen van de vier is.
Daar zit ook direct het probleem. De moderne mens probeert het hele jaar door in die comfortabele zomer te blijven hangen. We houden de thermostaat op 21 graden, we eten in december hetzelfde als in juli, we zetten de lampen aan zodra de zon ondergaat en we gaan elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed. Dat voelt als “balans”, maar de natuur werkt op basis van continue verandering en contrast. Balans ontstaat pas over de lengte van een heel jaar.
De struggle van de winter
Vanuit het perspectief van licht, tijd en vrije energie staat de winter lijnrecht tegenover de zomer. De dalende temperaturen, de lange nachten en het gemis van krachtig zonlicht (en daarmee ook van voeding) zorgen ervoor dat de winter allesbehalve comfortabel is en per ontwerp meer stress met zich meebrengt.
Het verschil is zo groot dat je haast niet zou verwachten dat dezelfde soort (Homo Sapiens) onder beide leefomstandigheden weet te floreren. De reden dat we dit toch kunnen, is dat niet alleen onze leefomstandigheden een radicale verandering doormaken. Ook ons interne milieu verandert op zo een extreme manier dat je “zomermodus” en “wintermodus” haast niet bij dezelfde diersoort zou verwachten.
Dat mag je overigens vrij letterlijk nemen. Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge analyseerden in 2015 de genexpressie van ruim 16.000 mensen over de hele wereld. Ze ontdekten dat bijna een kwart van al onze genen een duidelijk seizoenspatroon laat zien. Ook je immuunsysteem schakelt mee: in de Europese winter verschuift het naar een heel ander profiel dan in de zomer. Je bent in de winter dus letterlijk een andere versie van jezelf.
Andere weg naar licht
Als je het Kennis Infuus een beetje bijhoudt, dan zie je hopelijk dat leven en licht onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. We zien dit zelfs terug in natuurwetten zoals E=mc² (Einstein, speciale relativiteit), waarin duidelijk wordt dat energie en materie “uitwisselbaar” zijn, of in het foto-elektrisch effect (ook van Einstein), waaraan we zien dat lichtenergie kan worden overgedragen op materie.
Voor nu mag je van me aannemen dat leven heeft kunnen uitgroeien tot wat het is door steeds innovatievere manieren te vinden om licht om te zetten in materie (zoals fotosynthese). Hoe beter leven hiertoe in staat is, hoe complexere vormen het aan kan nemen en hoe hoger zijn expressie van gezondheid en adaptiviteit.
Lukt het niet om genoeg licht aan te trekken en vast te houden in materie, dan “lekken” we licht. Dat leidt op den duur altijd tot energieverlies, ziekte en een versnelling richting de dood.
De winter is arm in extern zonlicht en arm in alternatieve energiebronnen (zoals voeding). Daarom doet je interne milieu er alles aan om je inwendige zon te ontsteken en de lichtenergie die daarvan afkomt zo efficiënt mogelijk te recyclen.
Dit proces noemen we wintermodus!
Draai de knop om
Wintermodus is een staat van je interne biologische klok, je SCN (suprachiasmatische nucleus).
Bij hoge temperaturen en veel zonlicht is je SCN vooral op fluctuaties in licht gericht. Vergelijkbaar met een bloem opent je systeem zich om optimaal gebruik te maken van de overvloed in je omgeving (tijd, licht, warmte en koolhydraten). Je metabolisme staat hierdoor in de vijfde versnelling, je bent vruchtbaar, hebt energie voor tien, herstelt voor tien en ga maar door.
Het is alsof je SCN aan het roer staat van een bedrijf waar iedere maand een dikke stimuluscheque voor wordt uitgeschreven. Je kunt blijven gaan!
Op deze afbeelding zie je hoe vanuit de biologische klok (SCN) ieder systeem, orgaan en weefsel in je lichaam wordt aangestuurd. Licht van de zon is enorm belangrijke input voor het synchroniseren van je biologische klok, maar ook temperatuur heeft hier een grote invloed op.
Wanneer richting de herfst de dagen korter worden, het zonlicht zwakker wordt en de temperatuur daalt, dan verandert het primaire element waar je biologische klok zich aan “koppelt” om je interne milieu goed af te blijven stemmen op de veranderende leefomstandigheden.
De kou en de duisternis worden nu de dominante signalen!
De korter wordende dagen, de dalende temperaturen die je via je huid waarneemt en de afname in koolhydraten op je bord zorgen er samen voor dat op het level van je centrale biologische klok de switch om wordt gezet naar wintermodus.
De nacht als medicijn
Van alle vormen van contrast verzetten we ons misschien wel het meeste tegen de duisternis die de winter brengt. Terwijl dit nou juist het element is dat je een ongekend vermogen geeft om te herstellen nadat je de hele zomer in de zesde versnelling hebt geleefd.
Lange nachten betekenen namelijk een langere productie van melatonine. Melatonine kennen de meeste mensen als slaaphormoon, maar het is ook een van de krachtigste antioxidanten die je lichaam maakt en het wordt zelfs in je mitochondriën zelf aangemaakt. Het is je nachtelijke onderhoudsploeg die de schade van de dag opruimt.
Onderzoek van slaaponderzoeker Thomas Wehr liet al zien dat mensen onder lange natuurlijke nachten hun melatonine flink langer afgeven dan onder korte zomernachten. Ons lichaam kent dus wel degelijk een “wintervorm” van de nacht. Er is alleen één groot probleem: kunstlicht. Zodra je na zonsondergang alle lampen aan zet en op je telefoon gaat scrollen, vertel je je SCN dat het nog steeds zomer is.
Hoe groot dat effect is, zag je in een mooi experiment van de Universiteit van Colorado (2017). Proefpersonen gingen midden in de winter een week kamperen zonder kunstlicht. Hun melatonine kwam ruim twee uur eerder op gang dan thuis en ze gingen een stuk eerder slapen. Met andere woorden: je biologische klok staat klaar om in wintermodus te gaan, maar je woonkamer houdt hem tegen.
Je interne apotheek gaat niet op slot
In Kennis Infuus #111 over het ontgrendelen van je interne apotheek vertelde ik je hoe zonlicht (UV) de sleutel is tot haast iedere stof die je lekker in je vel doet zitten, verzadiging doet ervaren, vetverbranding stimuleert, stress reguleert en pijn stilt. Met andere woorden: licht is de sleutel tot ieder inwendig supplement of medicijn dat je nodig hebt om gezondheid tot expressie te brengen.
Zou dit in de winter, na het vertrek van de zon, dan een probleem opleveren?
Gelukkig niet, want in je wintermodus ben je met behulp van kou en het ontsteken van je ingebouwde kachel (bruin vet) in staat om je interne zon te laten schijnen. Met deze interne zon lukt het je alsnog om je natuurlijke apotheek te openen.
Dit is je remedie tegen winterdepressie, weinig energie, slecht slapen, de winterkilo’s die eraan vliegen en het instorten van je libido en levenslust in de winter.
POMC is het gen dat na prikkeling door licht zorgt voor de productie van je interne medicijnen. β-endorfine zorgt er als natuurlijke opioïde bijvoorbeeld voor dat je lekker in je vel zit. α-MSH zorgt ervoor dat je verzadigd raakt van vette voeding en dat je vruchtbaar blijft. Ook zorgt het ervoor dat melanine (pigment) op de juiste plekken komt om je weefsels van (licht)energie te voorzien. In je wintermodus neemt de kou een deel van die prikkelende rol over.
Hoe krachtig die kou kan zijn, zie je terug in een Tsjechisch onderzoek uit 2000. Toen proefpersonen een uur in water van 14 graden zaten, steeg hun noradrenaline met ruim 500% en hun dopamine met zo’n 250%. Dat is precies de opkicker die je voelt na een koude douche, en het effect hield nog uren aan.
Je interne oven wordt opgestookt
Een andere grote verandering in je wintermodus is de manier waarop je met brandstof omgaat. Bij veel dieren zie je dat korte dagen de eetlustregulatie in de hypothalamus omzetten (onder andere via leptine en neuropeptide Y). Ze verliezen hun interesse in suikers en gaan volledig op hun vetreserves draaien. Bij de mens is dit minder goed in kaart gebracht, maar de richting is logisch. Het is wel zo prettig om niet iedere dag naar suiker te snakken als er geen blad meer aan de bomen hangt.
In de winter wil je lichaam op vetbrandstof draaien. Je hebt (opgeslagen of direct verkregen) vet nodig om je inwendige CV op te stoken.
Misschien heb je al eens gehoord van bruin vet. We hebben een hele tijd gedacht dat dit alleen in baby’s voorkwam. Baby’s zijn rondom de geboorte voor hun temperatuurregulatie volledig afhankelijk van het radicaal kunnen opstoken van hun inwendige CV. Volwassenen zouden het bruine vet “ontgroeid” zijn en warmte vooral opwekken door te rillen.
Dat beeld is in 2009 flink op zijn kop gezet. In dat jaar lieten drie onderzoeksgroepen tegelijk zien dat ook volwassenen actief bruin vet hebben, waaronder de groep van Wouter van Marken Lichtenbelt in Maastricht. Toen ik in Maastricht studeerde ging het geregeld over het baanbrekende onderzoek van van Marken Lichtenbelt. Toen had ik nog geen flauw idee dat ik hier later op een totaal andere manier mee in aanraking zou komen.
Wat ze ook zagen: mensen met meer lichaamsbeweging en minder overgewicht hadden meer actief bruin vet, en het bruine vet was in de winter actiever dan in de zomer.
Het feit dat we zo weinig bruin vet bij volwassenen terugzagen, komt dus vooral doordat we onze omgevingstemperatuur zijn gaan controleren met een externe CV. Met andere woorden: onze interne CV heeft plaatsgemaakt voor de externe CV. Dat is geen goede deal!
Het goede nieuws is dat je die interne CV razendsnel weer aan de praat krijgt. Hetzelfde team uit Maastricht liet zien dat tien dagen milde kou (rond de 15 graden, een paar uur per dag) al genoeg was om het bruine vet en de warmteproductie van proefpersonen meetbaar op te schroeven. Bij mensen met diabetes type 2 verbeterde de insulinegevoeligheid in diezelfde tien dagen met zo’n 43%. En in een grote studie uit 2021 met ruim 52.000 patiënten bleek dat mensen met detecteerbaar bruin vet duidelijk minder vaak diabetes type 2, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten hadden.
Hoe werkt dat? Wanneer je je blootstelt aan kou, komt er noradrenaline vrij. Die zorgt voor een hele reeks aan koude aanpassingen. Je oppervlakkige weefsels raken bijvoorbeeld beter doorbloed, zodat je ze warm kunt houden. Ook zorgt noradrenaline ervoor dat wit vet (vetcellen waarin simpelweg brandstof ligt opgeslagen) wordt omgetoverd tot beige vet (vetcellen met redelijk wat mitochondriën) en bruin vet (vetcellen met heel veel mitochondriën).
In de mitochondriën van bruin vet zit een bijzonder eiwit: UCP1. Dat zorgt voor een soort gecontroleerde kortsluiting, waardoor de energie uit je vet direct vrijkomt als warmte en licht in plaats van dat het wordt opgeslagen. Oftewel: er worden “hoogoventjes” geïntroduceerd binnen je vetopslag. Je kunt wel raden wat er daarna met je vetvoorraad gebeurt! Het jaarlijkse paasvuur is niets bij de lichtshow die je mitochondriën vrijmaken binnen je bruine vetweefsel.
Dit is precies hoe kou je helpt je interne zon te ontsteken!
Wat heb je aan wintermodus?
Leuk en aardig dat je nu van binnen licht geeft (nog meer dan je al deed om precies te zijn), maar wat heb je hier nu effectief aan?
Nou, dit is de formule om je top te blijven voelen wanneer de overvloed van de zomer afneemt. Als je de zomer goed hebt benut, dan heb je een flinke lichtreserve opgebouwd (in de vorm van onder andere vet).
Zodra je wintermodus inkickt, wordt het tijd om de schaarste van het najaar te compenseren met de lichtreserves die je bij je draagt. Terwijl de temperatuur daalt, stijgt de verbranding in je interne hoogoventjes. Hierdoor produceer je de nodige warmte en beschijn je iedere cel in je systeem met het licht dat het zo hard nodig heeft. Tegelijk zorgen de lange nachten ervoor dat je systeem de tijd krijgt om op te ruimen en te herstellen.
Ondanks dat er weinig te eten is, verlang je niet naar koolhydraten. Je bent makkelijk verzadigd, je energie blijft op peil, je zit prima in je vel en zelfs je libido blijft bestaan.
Op deze manier zie je dat jouw gezondheid, zelfs wanneer de zon er niet is, volledig afhankelijk is van het recyclen van lichtenergie.
Wanneer je weet te shinen in het najaar, hoef je niet bang te zijn voor je energiedips, je winter crash, om de week verkouden zijn en alle andere ellende waar je wellicht tegenop ziet. Sterker nog, de winter wordt dé gelegenheid om je systeem volledig op te schonen en klaar te maken om uit de startblokken te vliegen wanneer de lente op de stoep staat.
Dat is het mooie van de seizoenen. Dat is het intelligente van de natuur.
Leg de basis voor je wintermodus
Om te zorgen dat je daadwerkelijk in je wintermodus belandt, is het belangrijk om de overbruggingsperiode tussen zomer en winter (die we “herfst” noemen) goed te benutten. Dat doe je op vier fronten.
Licht: Pak het ochtendlicht zodra het er is. De zon komt later op en de dagen zijn kort, dus elke minuut buitenlicht in de ochtend telt dubbel voor je biologische klok.
Duisternis: Dim je kunstlicht zodra de zon weg is. Kies ‘s avonds voor warm, laag licht of kaarslicht en zet een blue light blocker op als je toch nog een scherm gebruikt. Zo geef je je melatonine de ruimte die de winter je biedt.
Dieet: Laat je eetwindow met de zon mee krimpen. Eet je eerste maaltijd wanneer het licht is en je laatste ruim voor zonsondergang. Schuif daarnaast richting seizoensvoeding met meer vet en eiwit en minder (bewerkte) koolhydraten.
Temperatuur: Geef je langzaam over aan de dalende temperaturen. Dat hoeft niet door meteen iedere dag een ijsbad te nemen. Je kunt simpelweg beginnen met een ochtendwandeling in korte broek en shirt, vaker koud afdouchen en in de middag je ramen openzetten zodat je woonkamer of kantoor lekker fris wordt. Ga de komende weken meerdere keren per dag op zoek naar kippenvel!
Beweging: Verplaats een deel van je beweging naar buiten, het liefst in de ochtend. Zo combineer je licht, kou en beweging in één keer en geef je je spieren en je bruine vet tegelijk een signaal dat het winter is.
Een van de processen die op gang moet komen voor winteradaptatie is verhoogde vetverbranding. Hiervoor is het essentieel dat je leptinegevoelig bent! Leptine is je hormoon van verzadiging en vetverbranding. Het is sterk gekoppeld aan je bioritme, je stresshuishouding en je blootstelling aan kunstlicht. Vandaar dat 9 van de 10 van onze cliënten in zekere mate last heeft van leptineresistentie.
Dit zijn een aantal van de rode vlaggen van dit probleem:
Je hebt overgewicht.
Je hebt onweerstaanbare (koolhydraat)cravings.
Je kunt geen maaltijden overslaan.
Je snackt veel tussen je hoofdmaaltijden door.
Je hebt koffie nodig om productief te zijn en je energiek te voelen.
Je hebt een chronisch laag libido.
Je menstruele cyclus is onregelmatig of je menstruatie blijft uit.
Je raakt zowel mentaal als fysiek gesloopt van workouts.
Je hebt koolhydraten nodig om op gang te blijven.
Je draagt altijd warme kleding omdat je het overal koud hebt.
Herken je jezelf in 2 of 3 van deze punten (of meer), begin dan rustig. Leg eerst de basis met licht, duisternis en je eetwindow, en bouw de koude prikkels pas daarna stap voor stap op. In de Zonnemens Community helpen we je aan de hand van een gestructureerd protocol van Leptine Resistentie.
Van Zomermens naar Wintermens
Je begrijpt dat al deze kennis pas iets oplevert als je hem ook echt toepast. En laat dat nou precies het lastige zijn in een samenleving die je het hele jaar door in zomermodus probeert te houden.
Daarom starten we op 2 november met de Wintermens Challenge.
In twee weken nemen we je mee door de vier leefstijlcategorieën die je in dit Infuus bent tegengekomen: licht, dieet, temperatuur en beweging. Je bouwt stap voor stap het ritme dat je door de donkere maanden draagt.
We laten je een aantal super praktische en slimme manieren zien om de kracht van duisternis en kou te benutten, zonder dat je hoeft te leven als een vleermuis of elke ochtend in een wak hoeft te springen.
Zo kun je dit najaar zelf ervaren dat je gemaakt bent voor de winter, zodra je leert je wintermodus te activeren. Dat betekent geen koude voeten, niet om de week verkouden en geen winterdip die je pas in april weer kwijtraakt.
Speciaal voor de Wintermens Challenge krijg je nu 25% korting op je eerste maand lidmaatschap van de Zonnemens. Zo kun je de hele challenge meedoen en daarna in je eigen tempo verder bouwen aan je wintermodus.
Tot zover dit Kennis Infuus. Ik hoop dat je hiermee de inzichten en motivatie hebt om je confrontatie met de kou en de duisternis op te pakken. De winter kan je wat dat betreft misschien wel net zoveel brengen als de zomer, mits je hem goed benut.
Wederom bedankt voor je aandacht en ik spreek je volgende week!
Tot dan,
Lars
Laatste Ronde - D-light Mini huren
Na enorm grote vraag naar onze eerste batch D-light Mini’s hebben we besloten nog een keer apparaten in te slaan zodat we meer geinteresseerden van een apparaat kunnen voorzien dit najaar. Je kunt je nu aanmelden voor de wachtlijst en een pre-order (op uitnodiging) plaatsen voor de distributie van 16 November. Dit is de laatste keer dit jaar dat we ze groot inslaan en met zekerheid kunnen aanbieden. Meld je aan voor de wachtlijst via zonnemens.nl/wachtlijst-uvb.
PS: Heb je andere klachten en wil je meer informatie over onze 1:1 trajecten voor een gerichte en intensieve aanpak? Plan dan een vrijblijvende intake met ons zodat we je een prognose kunnen geven van je behandelopties en bloed- + eventueel ontlastingsonderzoek kunnen gaan doen. Met een goed plan én consistente inzet is er zoveel meer mogelijk dan je denkt.
PPS: Wil je samen in een community van like-minded health fanaten grote stappen maken met je klachten of gezondheidsdoelen? Sluit je dan vandaag nog aan bij N1 Project, om toegang te krijgen tot de meest uitgebreide University rondom kwantum health en gezondheidsoptimalisatie, online- en offline events en support van experts en lotgenoten, zodat je niets meer hoeft “uit te leggen” maar in een rechte lijn voorwaarts kan gaan bewegen. Meer informatie en aanmelden via N1 Project.
De Nieuwe N = 1 Podcast
Podcasts:
N = 1 Podcast - Verkort je Health-curve met onze waardevolste inzichten
N1 High-Performance-Reeks - Deep-dive in Gezondheid Optimalisatie met Mike de Boer
Persoonlijke Podcastoptredens - Een lijst van alle podcasts waarin ik verschenen ben.
Aanbevolen door mij:
Naast de elementen van de natuur maak ik gebruik van de volgende bescheiden selectie van hulpmiddelen en tools:
MORNINGSTARSSLEEPS - Op maat gemaakte matrassen voor natuurlijke slaaphouding.
GRUTTO - Mijn favoriete lokale Vlees en Vispakketten
CHROMA LIGHT- Beste UV/Vitamine D Licht Therapie Device (15% korting met code N1PROJECT)
EARTHRUNNERS - Aardende Schoenen en Slippers
DAYLICHT COMPUTER - Kindvriendelijke, zonlicht tablet zonder blauw licht
NOORDCODE - Hoogwaardige Voedingsupplementen (korting met code N1PROJECT)
LOPTIMIZE - Circa Bulb, Flickervrije Lamp met Dieprood Avondlicht (korting met code N1PROJECT)
BIONAUT - Blue Light Blockers en Anti-Blauw Licht Brillen (10% korting met code N1PROJECT)
Samenwerken
In 24 weken van je klachten af
Jaaropleiding Kwantum Biologisch Therapeut
Boek me als spreker
Plan een Educatief Consult met me: mail naar info@zonnemens.nl voor de mogelijkheden
Verspreid het Kennis Infuus!
Via onderstaande button kan je dit bericht delen en je vrienden, familie en kennissen laten abonneren op het Infuus. Mijn dank is eeuwig 🙏🏼